Αφιέρωμα: Πανηγύρια του χθες

Έχετε κάποια απορία ή παρατήρηση για το παρόν περιεχόμενο; Θα χαρούμε να σας ακούσουμε!

Είναι γνωστό ότι η σχέση του λαϊκού ανθρώπου με τον χρόνο είναι βιωματική, καθορίζεται δηλαδή από τις εργασίες κάθε εποχής του έτους, πάντα στο πλαίσιο της αλληλεπίδρασης της τοπικής κοινωνίας με το φυσικό περιβάλλον, το κλίμα και τον χαρακτήρα της τοπικής οικονομίας.

Το καλοκαίρι, εποχή αφθονίας για τη λιτοδίαιτη ελληνική παραδοσιακή αγροτική κοινωνία (χάρη στη συγκομιδή δημητριακών και φρούτων αλλά και την ολοκλήρωση της ετήσιας παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων), συνδέεται κυρίως με πανηγύρια, γιορτές και εμποροπανηγύρεις. Ξεκινώντας από την ημέρα του αϊ-Γιαννιού του Λιοτροπιού, ή Φανιστή, ή Ριζικάρη, ή του Κληδόνου, ακολουθεί μια μακρά σειρά εορτών και πανηγυριών σε όλο τον ελληνικό χώρο.

Τα καλοκαιρινά πανηγύρια, πέρα από τον αρχικό μαγικοθρησκευτικό τους πυρήνα, η σημασία του οποίου έχει υποχωρήσει, διαθέτουν παράλληλα λειτουργίες οικονομικές (εμποροπανήγυρη) αλλά και κοινωνικές. Eξακολουθούν να γίνονται στον ελληνικό χώρο, αποτελώντας μοναδικές ευκαιρίες για τη συνάντηση των ξενιτεμένων εντός και εκτός της Ελλάδος κατοίκων. Άλλοτε τα πανηγύρια, ευκαιρίες επικοινωνίας των κατοίκων της κοινότητας, αποτελούσαν γεγονότα ιδιαίτερα σημαντικά στον κύκλο του χρόνου, εφ’ όσον κατά τη διάρκειά τους συνέβαιναν συνοικέσια, έκλειναν συμφωνίες, γίνονταν εμπορικές συναλλαγές και κοινωνικές επαφές. Και σήμερα, ωστόσο, παρά τις πολλές ευκαιρίες για διασκέδαση, οι συντοπίτες όπου γης επιστρέφουν στο θρησκευτικό πανηγύρι του χωριού τους για να συναντήσουν τους συγγενείς και φίλους, να επιδείξουν την οικονομική και κοινωνική πρόοδό τους και να γλεντήσουν με τον παραδοσιακό τρόπο. Xαρακτηριστική εκδήλωση είναι η «τελετουργική σπατάλη» χρημάτων κατά τον χορό στους οργανοπαίχτες. Eπαναπροσδιορίζεται με λίγα λόγια η τοπική ταυτότητα των μικρών κοινωνιών οι οποίες στο σύγχρονο πλαίσιο χαρακτηρίζονται μεν από την πολυτοπικότητα, δηλ. την εγκατάσταση σε πολλούς και μακρινούς τόπους (στην Ελλάδα και στο εξωτερικό) αλλά συγκροτούν σε ένα φαντασιακό επίπεδο μία κοινότητα (τα μέγιστα συμβάλλουν πλέον σε αυτό το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης).

Η λαϊκή πίστη εκδηλώνεται ομαδικά με την τέλεση κατ’ έθιμον θρησκευτικών τελετών και πανηγυριών κατά την ημέρα της εορτής ενός αγίου. Η τελετή μπορεί να περιλαμβάνει λειτουργία στον ναό, περιφορά εικόνων γύρω από τον ναό ή από το χωριό, ύψωμα δένδρων στα όρια του οικισμού (τοποθέτηση άρτου σε κοίλωμα στον κορμό επιλεγμένων δένδρων στα όρια του οικισμού προκειμένου να προστατεύεται από τις ασθένειες και τις επιδράσεις παντός κακού), θυσία ταύρου (Μυτιλήνη) και κοινή εστίαση (κουρμπάνι), εμποροπανήγυρη, δρώμενα (παραστάσεις μεταμφιεσμένων με σκοπό τη γονιμότητα και ευφορία) κ.ά.

O μήνας Αύγουστος συμβάλλει στην κοινωνική και θρησκευτική προετοιμασία της μεγάλης εορτής της Παναγίας, καθώς ειδικά οι πρώτες ημέρες του συμπίπτουν με ανάπαυλα από τις γεωργικές και ποιμενικές εργασίες, αλλά και τις πολλές εορτές και τα πανηγύρια του Ιουλίου (γνωστού ως Πανηγυρά). Στις δεκαπέντε Αυγούστου κορυφώνεται η πορεία της συμμετοχής των πιστών με τη Θεία Λειτουργία και το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Οι νοικοκυρές ετοιμάζουν πολυάριθμους άρτους με σταρένιο αλεύρι από την παραμονή και τους προσφέρουν με τα ονόματα της οικογένειας στον ιερέα κατά την αρτοκλασία «υπέρ υγείας και μακροημερεύσεως». Μετά τη θεία Λειτουργία παρατίθεται γεύμα στην τράπεζα ή στον περίβολο της μονής σε χαρμόσυνη ατμόσφαιρα.

 

Σχόλια Χρηστών

Σχόλια

σχόλια

x

Δείτε Επίσης

Έφυγε από τη ζωή στον γάμο του γιου του, ο τραγουδιστής Χρήστος Σταύρου

Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 66 ετών μία σημαντική φωνή του ηπειρώτικου τραγουδιού, δίδυμο του Δόκιμου Χαραλάμπους για περισσότερα από 30 χρόνια, ο Χρήστος Σταύρου.