Ο Τρανός Χορός στη Βλάστη Κοζάνης

Τοποθεσία: Βλάστη Νομός: ΚΟΖΑΝΗΣ Περιφέρεια: Δυτική Μακεδονία

Έχετε κάποια απορία ή παρατήρηση για το παρόν περιεχόμενο; Θα χαρούμε να σας ακούσουμε!

Πρόκειται για ολικό χορό που αντιπροσωπεύει ένα ταξίδι στο χρόνο, την Ιστορία. Είναι χορός που (συ)στήνεται αμέσως μετά τη γιορτινή θεία λειτουργία της Παναγιάς του Δεκαπενταύγουστου, καθότι αποτελεί και τη συνέχειά της. Θα τον προετοιμάσουν οι χωριανοί και θα τον ξεκινήσει ο παπάς μετά το μοίρασμα του αντιδώρου. Είναι χορός φωνητικός, όπως και η θεία λειτουργία που προηγείται, και όχι χορός ενόργανος. Μερικά από τα χαρακτηριστικά της δομής του είναι η υποστατική ιεράρχη-ση, η κατάφαση της διακριτής ετερότητας των φύλων, η διάσωση της διανθρώπινης κοινωνίας, η αταλάντευτη κοινοτική βούληση για ιστορική συνέχεια, ο πόθος για μια ζωή όρθια και ελεύθερη, αδούλωτη και αυτεξούσια, η διαπαιδαγώγηση της νέας γενιάς και της νιότης στο χορό της ελευθερίας και της αγάπης για τη ζωή αλλά και στην αγάπη ως κοινωνία.

Είναι χορός όρθιος, σαν τις ορθοπλαγιές της Μότσιαλης, της Βάγιας και του Συνιάτσικου, χορός αγέρωχος και κυκλοτερός σαν την ορθομαρμάρωση με τις ορθόπλακες που συναπαρτίζουν το κυκλικό Αλογομάντρι, το οποίο δεσπόζει σαν μαρμάρινο στεφάνι πάνω από τον χώριο θόλο του χωριού. Είναι χορός πάγκοινος, ο μοναδικός πάγκοινος, συμμετοχικός και καθολικός χορός. Αποδίδει συνισταμένη τη μοιρασμένη και κοινή χαρά απάντων των Ναματιανών. Είναι χορός κατακάθετος, δεν έχει κυρτώσεις, όπως ήταν παλαιά και σε άλλο μοτίβο – και όχι όπως είναι σήμερα – ο αρχαίος Ζεϊμπέκικος. Με αυτόν τον τρόπο έμαθε ο Τρανός Χορός στους απαρτίζοντάς τον να ‘ναι πάντα όρθιοι, ευθείς, ευθυτενείς και κατακόρυφοι.

Είναι χορός κυκλοτερός, σαν τους «χορούς τους κυκλοτερούς» του Σαββόπουλου, αλλά ποτέ χορός κλειστός, ποτέ κλειστός κύκλος. Είναι ολάνοιχτος ομότροπα με το ημικύκλιο που συναντάται πάντα στο κεντρικό κλείτος του ιερού βήματος στην αρχιτεκτονική της βυζαντινής εκκλησιάς, το οποίο, όντας ημικύκλιο εικονίζει τα έσχατα και παραμένει μόνιμα ανοιχτό προς τους εκεί προσερχόμενους ανθρώπους και λαούς αδιάκριτα. Και η αρχιτεκτονική του Τρανού Χορού είναι η ίδια, αρχιτεντονική μιας σκόρπιας ζωής που την περισυναγάγει και την μετατρέπει σε χορό και σε τραγούδι, σε πορεία και σε όραμα, σε χωριό ενιαίο και σε ενότητα. Γι’ αυτό και ο Τρανός Χορός δεν κλείνει, αλλά ό,τι «κλείνει» στην ζωή του χωριού και στην παρεξήγηση, αυτός το ξανοίγει σε κοινωνία ή το αποδιώχνει, δεν χαρίζεται σε κανέναν. Είναι χορός με ηλικιακή ιεράρχηση, για να δίνει ισοδύναμα σε όλους τη δυνατότητα (συμ)μετοχής. Χορός που δεν θέλει θεατές, αλλά μετόχους.

Είναι χορός δημεγέρτης, δημοτικός, δημοκρατικός, χορός συνόλου, και συνόλου του Δήμου. Δεν είναι χορός ατομικός ή συλλογικός (άτομα απλά έτσι βαλμένα το ένα δίπλα στο άλλο) ή και μαζικός, αλλά χορός ανακεφαλαιωτικός που ανακεφαλαιώνει το λαό που μετέχει αλλά και όλη τη διηνεκή Ιστορία και την ευθυτενή παράδοση του αρχαίου Ελληνισμού και της πονεμένης Ρωμιοσύνης. Είναι χορός ενότητας και γι’ αυτό χορός χαράς, χορός μιας φωνής αλλά και χορός διαλόγου. Χορός εναλλαγής στον λόγο και καθολικότητας στην έκφραση, χορός υποστατικής ετερότητας και πανανθρώπινης κοινωνίας. Δεν μπορεί να ανεχθεί ξέχωρο κομμάτι δίπλα του, γιατί τους αγκαλιάζει όλους, μικρούς και μεγάλους, άνδρες και γυναίκες, αγαπημένους και μαλωμένους, κάνοντάς τους μονιασμένους, ελεύθερους και παντρεμένους, ανταμωμένους και προετοιμαζομένους. Στον χορό αυτό τα ανδρόγυνα και οι οικογένειες «χωρίζουν», για να ανταμώσουν όλοι μαζί και να γίνουν ενιαίοι και μια συνολική υποστατική οικογένεια.

Είναι χορός που, σε πείσμα όλων των υπόλοιπων χορών, είναι εικόνα της Βασιλείας. Αυτός ο χορός είναι ανάμνηση του «χέρι-χέρι» στις απλωσιές του Παραδείσου της Εδέμ, αλλά και αδυσώπητη νοσταλγία των εσχάτων. Εξάλλου οι γεροντότεροι είναι αυτοί που οδηγούν τις δύο ομότροπες υποστατικές ομάδες που τον απαρτίζουν. (Στην κεφαλή του Χορού, βρίσκεται ο γεροντότερος πάντων που «σέρνει το χορό» με το χορευτικό και φωνητικό τραγούδι που τραγουδιέται πρώτα από τους άνδρες που αποτελούν το μισό μπροστινό Χορό και επαναλαμβάνεται το ίδιο από τις γυναίκες που συγκροτούν το υπόλοιπο μισό του Χορού). Για να δείχνουν στους αιώνες ότι δύο τα είδη φύλου (άνδρας – γυναίκα) και ένα το (παν)ανθρώπινο γένος. Γι´ αυτό και ο παπάς αρχίζει πρώτος και πάει μπροστά, όπως στο χορό του Ησαΐα, γιατί οδηγεί τη ζωή και τις εσχατιές της. Είναι το μόνο και μοναδικό πολιτισμικό γεγονός που μας διατηρείται ανέπαφο από το απώτερο παρελθόν και απευθείας πολιτισμική κληρονομιά από τους προγόνους και τους παππούδες μας. Οι Ναματιανοί έφτιαξαν πολιτισμό με καρδιά, γι´ αυτό και έχει στοιχεία ανθρωπιάς και ομορφιάς, γι´ αυτό αντέχει και στον πανανθρώπινο χρόνο.

Να γιατί τα Νάματα είναι ένα χωριό που φιλοσοφεί και θεολογεί με τον Τρανό Χορό του. Γι´ αυτό και ο Τρανός Χορός δεν πρέπει να χαθεί, γιατί θα χάσουμε τότε τη φιλοσοφία της ζωής και τη θεολογία των αναμονών της, δηλ. ό,τι πολυτιμότερο έχει το ανθρώπινο γένος ως προσανατολισμό στην πορεία του και την Ιστορία! Γι´ αυτό και με τον Τρανό Χορό τα Νάματα και οι Ναματιανοί δίνουν μήνυμα ζωής πάντοτε και παντού. Βροντοφωνούν οι άνδρες, αντιφωνούν οι γυναίκες, και η ζωή των Ναματιανών συνεχίζει τον δρόμο της μέσα από τον Τρανό Χορό και την προοπτική του.

Ένας τελευταίος λόγος με μια ιδιαιτερότητα για τους Ναματιανούς του χθες, του σήμερα και του αύριο. Όταν είναι να μιλήσουμε για κάτι που αγαπούμε, μας πνίγει ο λόγος, ο γραπτός και ο προφορικός. Η λέξη Νάματα «Πιπιλίστα» έχει στην προσωπική μας ζωή μια ιδιαίτερη σημαντική. Με γνώμονα πάντα τις εμπειρίες που συνδέονται με το διπλό αυτό όνομα, μπορούμε με βεβαιότητα να εκφράσουμε σήμερα πως αυτές υφίστανται ανάμεσα σε δυο «ζωές»: η μια ζωή που ήδη έδυσε σ’αυτό το χωριό και μια άλλη που ήδη ανέτειλε. Αυτό το γεγονός ως σχέση συνέχειας θυμίζει λίγο τη δύση μιας μέρας και την ανατολή μιας άλλης. Γατί απλούστατα, κάθε ανατολή και μια ελπίδα, κάθε δύση και μια ανάμνηση! Μόνο πως εδώ έχουμε την περίπτωση που η ανάμνηση πυρώνει τη γάστρα της Παράδοσης κι η ελπίδα φουσκώνει τα πανιά αυτής της «Ανατολής»

Gallery

Σχόλια Χρηστών

Σχόλια

σχόλια

x

Δείτε Επίσης

Το «Μικρό Πάσχα» στην Ίμβρο

Μικρό Πάσχα λέγεται το έθιμο που αναβιώνει το Δεκαπενταύγουστο στην Ίμβρο